Acht vraagtypen naast elkaar: wat ze meten en wat ze kosten

Elk cursusplatform biedt een rij vraagtypen aan en de meeste cursusmakers kiezen er één en blijven daarbij. Meestal meerkeuze, omdat het nakijken vanzelf gaat. Dat is een verdedigbare keuze, maar het is een keuze en geen vanzelfsprekendheid.

Hieronder staan de acht types die je in vrijwel elk platform tegenkomt, met per type wat het meet, wat het je aan nakijkwerk kost, hoe kwetsbaar het is als iemand de toets thuis alleen maakt en waar het niet voor deugt.

Hoe je deze tabel gebruikt

Begin bij de kolom "wat het meet" en zoek daar je leerdoel. Loop dan naar rechts en kijk of je de prijs wilt betalen. Bij open vragen is die prijs nakijktijd, bij meerkeuze is die prijs dat je nooit ziet of iemand het zelf had kunnen bedenken.

Wat je niet doet is beginnen bij wat je platform het makkelijkst maakt. Dat is hoe elke cursus bij meerkeuze uitkomt, ook als het leerdoel om iets anders vraagt.

Meerkeuze is niet oppervlakkig, slechte meerkeuze is dat

Er bestaat een hardnekkig idee dat meerkeuze alleen feitjes kan meten. Dat komt door de vragen die we ons herinneren uit school, niet door het vraagtype. Een goede meerkeuzevraag kan een geval beschrijven en vragen wat je nu doet, met vier antwoorden die allemaal door iemand in de praktijk gegeven worden. Dan meet je toepassing.

Dat is ook het uitgangspunt van de item-writing guide van de NBME, waarin meerkeuzevragen met een uitgewerkte casus juist bedoeld zijn om toepassing en redeneren te toetsen in plaats van losse feiten.

Wat meerkeuze principieel niet kan: laten zien of iemand het antwoord zelf had geproduceerd. Het goede antwoord staat op het scherm. Dat is de grens van het type en die verschuif je niet met betere vragen. Zie meerkeuzevragen schrijven voor de ambachtelijke kant.

Waar je op moet letten bij meerdere juiste antwoorden

Vragen waarbij meerdere opties goed zijn lijken strenger en dat zijn ze ook, maar ze introduceren een lastige beslissing: hoe reken je een half goed antwoord?

Drie manieren, alle drie in gebruik:

• Alles of niets. Alleen de complete set levert een punt op. Streng en eenvoudig uit te leggen, maar bij vijf mogelijke vinkjes zakt vrijwel iedereen op één vergissing.
• Punt per goed vinkje. Mild, maar dan is alles aanvinken de winnende strategie, tenzij je fout aangevinkte opties aftrekt.
• Punt per goed vinkje, min punt per foute. Werkt en is de enige variant waarbij alles aanvinken niets oplevert. Leg wel uit dat je het zo doet, anders voelt het achteraf als een val.

Wat je ook kiest, zet het vóór de toets op het scherm.

Sleep- en volgordevragen: leuk, maar let op het scherm

Sleepvragen zien er goed uit en meten ordenen prima. Twee praktische bezwaren.

Ten eerste de telefoon. Slepen op een klein scherm is een fijnmotorische oefening en niet iedere deelnemer heeft daar geduld voor. Als een deel van je publiek mobiel werkt, test het dan zelf op een telefoon voordat je dit type in je eindtoets zet.

Ten tweede toegankelijkheid. Slepen met alleen een toetsenbord werkt lang niet overal. In de toegankelijkheidsrichtlijnen voor het web is dat sinds versie 2.2 een apart ijkpunt: bij elke handeling die slepen vraagt hoort een alternatief dat met een enkele aanwijsbeweging werkt. Voor een oefentoets is dat een ongemak, voor een toets waar iets aan hangt is het een probleem. Een koppelvraag met keuzelijstjes doet vaak hetzelfde werk en is beter te bedienen.

Casussen zijn duur en daarom zeldzaam

De casus met deelvragen staat het dichtst bij het echte werk: een situatie, wat gegevens en een reeks vragen die je erop loslaat. Het meet toepassen en afwegen tegelijk en het is nauwelijks te beantwoorden door alleen definities te kennen.

De prijs zit in het maakwerk. Een goede casus kost je een dag en is daarna jaren herkenbaar, wat hem fraudegevoelig maakt zodra hij rondgaat. De oplossing is meerdere casussen die elkaar afwisselen, met dezelfde deelvragen eronder. Dat is precies de investering die de meeste cursussen niet doen en daarom zie je casussen vooral bij opleidingen waar de uitslag echt iets betekent.

Combineren mag en werkt meestal het best

Een toets hoeft niet uit één type te bestaan. Een gebruikelijke opzet: vijftien meerkeuzevragen over begrippen en toepassing, plus één casus met twee open deelvragen. Het nakijkwerk blijft beperkt tot die twee deelvragen en je hebt toch iets waar iemand zelf moet formuleren.

Houd bij het mengen wel de puntentelling begrijpelijk. Als een open deelvraag zes punten waard is en een meerkeuzevraag één, wees dan expliciet, anders verrast de uitslag. En reken uit wat de raadkans van het meerkeuzedeel met je grens doet, dat kan met de cesuurrekenaar.

Wil je weten hoe je open antwoorden nakijkt zonder dat het willekeur wordt, lees dan open vragen nakijken.