Woorden die je vraag verklappen zonder dat je het merkt

Er bestaat een vaardigheid die niets met jouw onderwerp te maken heeft en waarmee mensen toch toetsen halen. Het is het herkennen van patronen in hoe vragen geschreven worden. Wie veel toetsen heeft gemaakt, heeft die vaardigheid opgebouwd zonder er les in te hebben gehad.

Zolang jouw vragen die patronen bevatten, meet je die vaardigheid mee. Dat is oneerlijk tegenover de deelnemer die de stof wel kent maar de trucs niet en het maakt je uitslag minder waard.

Hieronder de patronen die het vaakst voorkomen, met per stuk wat je eraan doet. Ze staan vrijwel allemaal onder de kop over aanwijzingen voor de handige toetsdeelnemer in de item-writing guide van de NBME, het handboek dat achter de Amerikaanse medische examens zit.

Het langste antwoord is het goede antwoord

De meest voorkomende weggever en hij ontstaat vanzelf. Je schrijft het juiste antwoord en wilt het precies hebben, dus je voegt een voorbehoud toe, een precisering, een tussenzin. De afleiders schrijf je er in twee tellen bij en die blijven kaal.

Het resultaat: drie opties van vijf woorden en één van achttien. Iedereen ziet welke de auteur belangrijk vond.

Wat je doet: maak de afleiders even uitvoerig, of kort de sleutel in. Meestal is inkorten beter, want een antwoord dat drie voorbehouden nodig heeft, hoort bij een vraag die te breed is.

Altijd, nooit, alle en uitsluitend

Absolute woorden maken een uitspraak bijna altijd onwaar, want in de praktijk is er meestal een uitzondering. Een deelnemer die dat weet, streept elke optie met "altijd" weg zonder over het onderwerp na te denken.

Het spiegelbeeld werkt net zo goed. Woorden als meestal, doorgaans, vaak en in de regel maken een uitspraak moeilijk te weerleggen en wijzen daarom naar het goede antwoord.

Wat je doet: gebruik die woorden in alle opties, of in geen enkele. Als de sleutel echt een absolute uitspraak is, controleer dan of hij dat ook werkelijk is en zet zo nodig de voorwaarde in de stam.

Alle bovenstaande en geen van bovenstaande

Deze twee zien er streng uit en meten iets anders dan je denkt.

Bij "alle bovenstaande" hoeft een deelnemer maar twee opties zeker te weten. Zijn die allebei goed, dan moet het antwoord wel "alle bovenstaande" zijn. Andersom: wie één optie zeker kan wegstrepen, streept meteen ook de verzameloptie weg. Zo levert gedeeltelijke kennis het hele punt op of kost het niets.

Bij "geen van bovenstaande" krijg je een andere kwaal: als die optie het goede antwoord is, weet je niet of de deelnemer het juiste alternatief had kunnen bedenken. Hij heeft alleen vastgesteld dat de getoonde opties niet kloppen.

Wat je doet: maak er losse stellingen van, of gebruik een vraagtype waarbij meerdere antwoorden juist kunnen zijn. Zie vraagtypen naast elkaar voor wat dat kost.

Grammaticale aansluiting

Als je stam eindigt op "een" en drie opties beginnen met een klinker, valt de vierde op. Hetzelfde geldt voor enkelvoud tegenover meervoud, of een stam in de verleden tijd waarbij één optie in de tegenwoordige tijd staat.

Dit is de sluipendste weggever, omdat je hem in je eigen tekst niet ziet. Je leest de inhoud en niet de vorm.

Wat je doet: maak de stam grammaticaal neutraal, bijvoorbeeld door hem als hele vraag te stellen in plaats van als open zin die aangevuld moet worden.

Woorden uit de stam die terugkomen in één optie

Als de stam het woord "termijnbewaking" bevat en alleen de sleutel gebruikt dat woord ook, dan is dat een echo. Deelnemers kiezen de optie die het meest op de vraag lijkt. Dat is geen domheid, dat is een verstandige strategie bij onbekende stof.

Wat je doet: gebruik het sleutelwoord in alle opties of in geen enkele en let vooral op vaktermen die je zelf net hebt geïntroduceerd.

Onbedoelde hulp uit andere vragen

Vraag 12 bevat in de stam de definitie die het antwoord is op vraag 3. Dat gebeurt vaker dan je zou denken bij toetsen die in stukken zijn geschreven.

Wat je doet: lees je toets één keer helemaal door als geheel, niet als losse vragen. Doe dat op een ander moment dan waarop je hem schreef, want dan lees je de tekst en niet je bedoeling.

De volgorde van het goede antwoord

Auteurs zetten de sleutel onbewust vaak in het midden. Bij een toets van twintig vragen kan het patroon zichtbaar worden.

Wat je doet: tel hoe vaak de sleutel op welke positie staat en herverdeel, of laat je platform de opties per deelnemer schudden. Dat laatste helpt ook tegen overschrijven, zie fraude en herkansing bij thuistoetsen.

De mechanische controle

Een deel van deze patronen is te vinden door er systematisch naar te kijken: lengteverschillen, absolute woorden, herhaalde woorden, verzamelopties, ongelijke leestekens. Dat is precies wat de vragenkeurder op deze site doet, in je eigen browser en zonder dat je vraag ergens heen gaat.

Wat een keurder niet kan: beoordelen of je vraag het juiste leerdoel meet en of het opgegeven antwoord ook echt klopt. Dat blijft jouw werk, zie van leerdoel naar toetsvraag.